Teslim Şekilleri

Uluslararası Ticarette Teslim Şekilleri

Uluslararası ticarette malların nerede teslim edileceği, masrafların kim tarafından karşılanacağı, riskin alıcıya hangi noktada geçeceği ve taşıma ile sigorta sözleşmelerini kimin yapacağı gibi konuların alıcı ve satıcı arasında açıkça belirlenmesi gerekir. Bu konuda dünya genelinde kabul gören kurallar, Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan INCOTERMS® (International Commercial Terms – Uluslararası Ticari Terimler) kurallarıdır. Yürürlükteki güncel sürüm, 1 Ocak 2020 tarihinde yürürlüğe giren Incoterms® 2020’dir. Incoterms® 2020’de 11 teslim şekli bulunur ve bunlar iki gruba ayrılır.

• Tüm taşıma türleri için kurallar: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP
• Yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığı için kurallar: FAS, FOB, CFR, CIF

Incoterms® 2020 ile Gelen Başlıca Değişiklikler

• DAT (Terminalde Teslim) kaldırıldı; yerine DPU (Boşaltılmış Olarak Belirlenen Yerde Teslim) getirildi.
• CIP’de satıcının yaptıracağı asgari sigorta kapsamı Institute Cargo Clauses (A) seviyesine yükseltildi; CIF’te asgari kapsam Institute Cargo Clauses (C) olarak kaldı.
• FCA’da taraflar, alıcının taşıyıcısına “yükleme yapıldı” kayıtlı konşimento (on-board B/L) düzenletmesini kararlaştırabilir; bu, akreditifli ödemelerde kolaylık sağlar.
• FCA, DAP, DPU ve DDP’de taşımanın tarafların kendi araçlarıyla yapılabileceği açıkça kabul edildi.
• Güvenlikle ilgili yükümlülükler ve masrafların alıcı ile satıcı arasındaki paylaşımı daha açık şekilde düzenlendi.

Tüm Taşıma Türleri İçin Kurallar

İŞYERİNDE TESLİM / EX WORKS (EXW)

Bu teslim şeklinde satıcı malları, kendi yerinde veya ismen belirlenmiş başkaca bir yerde (fabrika, depo, işyeri gibi) alıcının tasarrufuna bırakarak teslim eder. Satıcının malları herhangi bir taşıma aracına yükleme zorunluluğu bulunmamaktadır. Malların teslim anından itibaren malla ilgili bütün masraf ve risk alıcı tarafından karşılanır. Bu teslim şeklinde, satıcı açısından asgari yükümlülük bulunmaktadır.

TAŞIYICIYA MASRAFSIZ / FREE CARRIER (FCA)

Bu teslim şeklinde satıcı malları, satıcının işyerinde veya belirlenen başka bir yerde, alıcı tarafından tayin edilen taşıyıcıya veya başka bir kişiye teslim eder. Bu teslim şeklinde satıcı, hasarı ve masrafları kendisine ait olmak üzere, malların ihracat gümrük işlemlerini tamamlamalıdır. Teslim anından itibaren malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya geçer.

Incoterms® 2020’ye göre taraflar, alıcının kendi taşıyıcısına, mallar gemiye yüklendikten sonra satıcıya “yükleme yapıldı” kayıtlı konşimento (on-board B/L) verilmesi talimatını vermesini kararlaştırabilir.

TAŞIMA ÖDENMİŞ OLARAK / CARRIAGE PAID TO (CPT)

Bu teslim şeklinde satıcı malları bizzat kendisinin seçtiği ve anlaşma yaptığı taşıyıcıya, malların, ihracı ile ilgili gümrük işlemleri yapılmış, belirtilen varış yerine gönderilmesi için gereken taşıma sözleşmesi yapılmış ve taşıma masrafları ödenmiş olarak teslim eder. Satıcı, hasarı ve masrafları kendisine ait olmak üzere, malların ihracı için gerekli her türlü ihraç iznini veya diğer resmi izinleri alır ve malların ihracı için gerekli gümrük işlemlerini tamamlar.

Riskler, mallar ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde alıcıya geçer; satıcı ise belirlenen varış yerine kadar olan taşıma masraflarını öder.

TAŞIMA VE SİGORTA ÖDENMİŞ OLARAK / CARRIAGE AND INSURANCE PAID TO (CIP)

Bu teslim şeklinde satıcı, malları kendi seçtiği taşıyıcıya teslim eder; belirlenen varış yerine kadar taşıma sözleşmesini yapar ve navlunu öder. Riskler, mallar ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde alıcıya geçer. Satıcı ayrıca, malların taşıma sırasında zayi olması veya hasar görmesi riskine karşı alıcı lehine sigorta yaptırır. Incoterms® 2020’ye göre bu sigorta en az Institute Cargo Clauses (A) kapsamında ve sözleşme bedelinin %110’u tutarında olmalıdır. İhracat gümrük işlemleri satıcıya aittir.

BELİRLENEN YERDE TESLİM / DELIVERED AT PLACE (DAP)

Bu teslim şeklinde, satıcı malları belirlenen varma yerinde gelen taşıma aracından boşaltmadan alıcının tasarrufuna bırakarak teslim eder. Satıcı malların varma yerine getirilmesine ilişkin tüm hasar ve masrafları üstlenir. Satıcı, hasarı ve masrafları kendisine ait olmak üzere, malların ihracı için gerekli her türlü ihraç iznini veya diğer resmi izinleri alır ve malların ihracı için gerekli gümrük işlemlerini tamamlar. Satıcı, masrafları kendisine ait olmak üzere, malların belirlenen teslim yerine, eğer varsa kararlaştırılan noktaya kadar taşınması için taşıma sözleşmesi yapar. Satıcı malların belirlenen varma yerine getirilmesine ilişkin tüm hasar ve masrafları üstlenir.

BOŞALTILMIŞ OLARAK BELİRLENEN YERDE TESLİM / DELIVERED AT PLACE UNLOADED (DPU)

Incoterms® 2020 ile DAT’ın yerini alan bu teslim şeklinde satıcı, malları belirlenen varış yerinde gelen taşıma aracından boşaltarak alıcının emrine hazır bulundurduğunda teslim etmiş olur. Varış yeri bir terminal olabileceği gibi depo, fabrika veya üstü açık ya da kapalı herhangi bir yer de olabilir. Satıcı, malların varış yerine taşınması ve boşaltılmasına ilişkin tüm risk ve masrafları üstlenir. İhracat gümrük işlemleri satıcıya, ithalat gümrük işlemleri ve vergileri alıcıya aittir. Incoterms® kuralları arasında satıcının varış yerinde boşaltma yapmakla yükümlü olduğu tek teslim şeklidir.

GÜMRÜK VERGİLERİ ÖDENMİŞ OLARAK / DELIVERED DUTY PAID (DDP)

Bu teslim şeklinde, satıcı malları ithalat için gümrüklenmiş olarak ve belirlenen varma yerinde taşıma aracında boşaltılmaya hazır şekilde alıcının tasarrufuna bırakarak teslim eder. Satıcı, malların belirlenen varma yerine getirilmesine ilişkin tüm hasar ve masrafları üstlenir, malların sadece ihracı değil ithali için de gümrükleme işlemlerini yapmakla, ihracat, ithalat için gerekli her türlü harcı ödemekle ve tüm gümrük formalitelerini yerine getirmekle yükümlüdür. Satıcı için azami yükümlülük söz konusudur.

Deniz ve İç Su Yolu Taşımacılığı İçin Kurallar

GEMİDE MASRAFSIZ / FREE ON BOARD (FOB)

Ülkemizde en çok kullanılan bu teslim şeklinde; satıcı malları belirlenen yükleme limanında, alıcı tarafından seçilen gemide veya belirlenen şekilde ulaştırılan malları temin ederek teslim eder. Mallara ilişkin hasar ve masraflar mallar gemide bulunduğunda alıcıya geçer, alıcı bu andan itibaren bütün masraflara katlanır. Satıcı, hasarı ve masrafları kendisine ait olmak üzere malların ihracı için gerekli her türlü ihraç iznini veya diğer resmi izinleri alır ve malların ihracı için gerekli gümrük işlemlerini tamamlar.

MASRAFLAR VE NAVLUN / COST AND FREIGHT (CFR)

Bu teslim şeklinde satıcı malları gemide teslim eder veya zaten bu şekilde teslim edilmiş malları tedarik eder. Mallara ilişkin hasar ve masraflar mallar gemide bulunduğunda alıcıya geçer. Satıcı, hasarı ve masrafları kendisine ait olmak üzere, malların ihracı için gerekli her türlü ihraç iznini veya diğer resmi izinleri alır ve malların ihracı için gerekli gümrük işlemlerini tamamlar. Satıcı, malların belirlenen varma limanına getirilmesi için taşıma sözleşmesi yapar ve masraflar ile navlunu öder.

MASRAFLAR, SİGORTA VE NAVLUN / COST, INSURANCE AND FREIGHT (CIF)

Bu teslim şeklinde satıcı malları gemide teslim eder veya zaten bu şekilde teslim edilmiş malları tedarik eder. Mallara ilişkin hasar ve masraflar mallar gemide bulunduğunda alıcıya geçer. Satıcı, hasarı ve masrafları kendisine ait olmak üzere, malların ihracı için gerekli her türlü ihraç iznini veya diğer resmi izinleri alır ve malların ihracı için gerekli gümrük işlemlerini tamamlar. Satıcı, malların belirlenen varma limanına getirilmesi için taşıma sözleşmesi yapar ve masraflar ile navlunu öder. Satıcı ayrıca alıcının yolculuk sırasında mallara ilişkin ziya ve hasar riskine karşılık bir sigorta sözleşmesi yapar.

Incoterms® 2020’ye göre CIF’te satıcının yaptıracağı sigorta en az Institute Cargo Clauses (C) kapsamında ve sözleşme bedelinin %110’u tutarında olmalıdır; taraflar daha geniş bir kapsam kararlaştırabilir.

Kaynak: Milletlerarası Ticaret Odası (ICC), Incoterms® 2020.